Hướng dẫn soạn văn Hầu trời – Chương trình Ngữ văn lớp 11

Hầu trời là bài thơ thể hiện rõ nét cái tài hoa nghệ sĩ và cá tính đặc sắc trong phong cách sáng tác của Tản Đà. Hướng dẫn soạn văn Hầu trời dưới đây sẽ cung cấp thêm những thông tin bài học thú vị nhằm hỗ trợ cho quá trình học tập và tìm hiểu bài thơ.

I. Hướng dẫn tìm hiểu

Câu 1. Anh (chị) hãy phân tích khổ thơ đầu. Cách vào đề của bài thơ gợi cho người đọc cảm giác như thế nào về câu chuyện mà tác giả sắp kể?

Trả lời

Tác giả đã mở đầu bài thơ bằng những câu thơ thể hiện tài hư cấu nghệ thuật độc đáo, mở ra bức tranh của một giấc mơ hư cấu:

   Đêm qua chẳng biết có hay không,

   Chẳng phải hoảng hốt, không mơ mòng.

   Thật hồn! Thật phách! Thật thân thể!

   Thật được lên tiên – sướng lạ lùng.

Giấc mơ sinh động và cảm xúc của tác giả về việc lên tiên được tác giả miêu tả một cách chân thực, sinh động qua:

– Những câu thơ mang tính chất nghi vấn, gợi sự tò mò: Thực hư của câu chuyện không được xác minh làm rõ: “chẳng biết có hay không”, sự nhòe mờ ranh giới giữa thực và mơ đã tăng tính hấp dẫn cho câu chuyện.

– Tác giả sử dụng điệp từ “thật” với tần suất khá lớn: 4 lần trong 2 câu thơ.

– Tác giả sử dụng  câu cảm thán bộc lộ rõ sự ngạc nhiên, kết hợp cách ngắt nhịp 2/2/3 để khẳng định chắc chắn và củng cố niềm tin của độc giả vào giấc mơ thực thực ảo ảo của tác giả.

Câu 2. Tác giả đã kể lại chuyện mình đọc thơ cho Trời và chư tiên nghe như thế nào? (Thái độ của tác giả, của chư tiên và những lời khen của Trời.) Qua đoạn thơ đó, anh (chị) cảm nhận được những điều gì về cá tính nhà thơ và niềm khao khát chân thành của thi sĩ? Nhận xét về giọng kể của tác giả.

Trả lời

Nội dung chính trong “giấc mơ” của Tản Đà là việc nhà thơ được lên tiên đọc thơ cho Trời và chư tiên nghe. Tác giả trong lúc đọc thơ đã tở ra rất ho hứng và thể hiện rõ sự tự hào về cái tôi tài năng của bản thân:

Đương cơn đắc ỷ đọc đã thích..

– Văn dài hơi tốt ran cung mây!

– Trời nghe, Trời cũng lấy làm hay…

– Chửa biết con in ra mấy mươi? – Văn đã giàu thay, lại lắm lối…).
Trong lúc tác giả đọc thơ, thái độ của ông được thể hiện:

– Thi sĩ rất hăng say đọc thơ và tự hào về năng lực và năng khiếu của mình.

– Tác giả có muốn có thời gian đọc hết những tác phẩm văn chương của mình với giọng điệu tự hào: Văn đã giàu thay lại lắm lối…

Trước những bài thơ của tác giả, trời và chư tiên cảm thấy thích thú, không ngừng khen ngợi và vỗ tay tán thưởng.

Qua đó, chúng ta có thể thấy được cá tính thơ của thi sĩ:

– Tản Đà là người thổi luồng gió mới về tư tưởng khi cất lên tiếng nói thể hiện tài năng của bản thân và tự hào về điều đó. Ông đã bộc lộ cái tôi cá nhân một cách đường hoàng.

– Mong ước được bộc lộ và thể hiện tài năng trong tâm hồn thi sĩ, và muốn văn chương của mình được nhiều người biết đến, yêu thích và trân trọng.

huong-dan-soan-van-hau-troi-chuong-trinh-ngu-van-lop-11
Hướng dẫn soạn văn Hầu trời – Chương trình Ngữ văn lớp 11

Câu 3. Cảm hứng chủ đạo của bài thơ là cảm hứng lãng mạn, nhưng trong bài lại có một đoạn rất hiện thực. Đó là đoạn thơ nào? Tìm hiểu ý nghĩa đoạn thơ đó. Theo anh (chị), hai nguồn cảm hứng này ở thi sĩ Tản Đà có mối liên hệ với nhau như thế nào?

Trả lời

Cảm hứng chủ đạo của bài thơ là cảm hứng lãng mạn, nhưng trong bài lại có một đoạn rất hiện thực. Đó là đoạn thơ phản ánh rất chân thực và cảm động về cuộc sống của mình cũng như tầng lớp văn nghệ sĩ đương thời:
– Thông qua giấc mộng lên trời đọc thơ, tác giả đã gián tiếp miêu tả và tái hiện  cuộc sống hiện thực về chính cuộc đời tác giả và những nhà văn cùng thời khác.
– Tác giả miêu tả văn chương lúc này là một nghề kiếm sống mới, và hết sức phức tạp của việc mu bán.

Câu 4.  Về mặt nghệ thuật, bài thơ này có gì mới và hay? (Chú ý các mặt: thể loại, ngôn từ, cách biểu hiện cảm xúc, hư cấu nghệ thuật,…)

Trả lời:

Bài thơ có nhiều sáng tạo trong hình thức nghệ thuật, thể hiện qua những đổi mới mang tính chất hiện đại:

– tác giả sử dụng thể thơ thất ngôn trường thiên tự do và không bị ràng buộc bởi bởi vậy nguồn cảm xúc được bộc lộ hết sức thoải má và phóng túng.

– Ngôn ngữ thơ mang tính chọn lọc và chân thực, sinh động.
Bởi những cách tân trên, Tản Đà được xem là “viên gạch nối” giữa thơ cũ và thơ mới.

II. Luyện tập

News Reporter

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *